FD 44. Sayı

Folklora Doğru 44
Yıl 1976

 

Ezginin Doğuşu
A. Adnan Saygun 
“İlk insanın, aynı anda birçok yerlerde birden ortaya çıkmış olması gereken bu ilk insanın nasıl şarkı söylediğini kim bize açıklayabilir? Eski kavimlerin musikisi üzerine hiçbir şey bilmediğimize göre, musikinin başlangıcı üzerine, ister istemez sonradan edinilme ve yetersiz bilgilere dayanarak yürüttüğümüz yargıların kesinlikle doğru olduğunu nasıl ileri sürebiliriz? Tarih-öncesi şöyle dursun, günümüzde bile etnomüzikolojinin girmediği çok geniş alanlar bulunduğu gerçek değil midir?”

Türkiye’de Yaptığım Derlemeler
Béla Bartok
Çeviren: Gabriella Kalman – Ahmet Yürür
Macar Béla Bartok’un da Türkiye’de yürütmüş olduğu derleme çalışması cumhuriyet dönemi folklor politikaları sonucu yapılan derlemelerden biri. Béla Bartok, “Avrupa türü bir musikî kurulurken […] halk musikîsine dayanmayan bu tür bir gelişmenin ulusal musikî yaratıcılığına ulaşmak için yetersiz olduğunun anlaşılması” üzerine, Halkevleri örgütünün Ankara şubesi tarafından Türkiye’ye davet ediliyor.
1937 yılında kaleme alınan yazı, Béla Bartok’un Türkiye’deki deneyimleri ve derleme yaparken karşılaştığı sorunları dile getiriyor. Yazarın, “kadın folklorunun” derlenmesinde yaşadığı zorluklar, bunları aşabilmek için çeşitli çözüm önerileriyle birlikte veriliyor.

Halk Türkülerinin Şiirle İlişkisi ve Derlenmesi 
Ruhi Su
Halk türküleri ve şiir arasında hem oluşturulma biçimi hem de üslup açısından farklılık vardır. Türküler bir ezgi üzerine söyleneceği düşünülerek yazılır. Şiirle arasındaki en büyük fark budur. Bu sebeple türkülerin “halk şiiri” olarak adlandırılması hatalıdır. “Ne şiirin ortamı, kuruluş nedeni türkününkine benzer, ne de şiiri yapan, türküyü yapana benzer.”

Tekirdağ’dan Ağıt, Ninni ve Türküler
Erman Artun
Bu bölümde, Tekirdağ bölgesinden toplam üç ağıt, beş ninni, otuz yedi de türkü örneği verilmiştir. Türkülerden on bir tanesi Tekirdağ Karşılaması başlığı altında yeni bir bölümde verilmiştir.

Ardanuç’lu Esrarî
Mehmed Gökalp
Bu bölümde, Artvin’in Ardanuç ilçesinden âşık Esrarî’nin koşmalarından örnekler veriliyor.

Köroğlu Kollarından Kiziroğlu Mustafa Bey Kolu ve Türküleri
Mehmed Gökalp

Kars’ın Selim ilçesi Akyar Köyü’nden âşık Dursun Cevlanî Kılıç’tan derlenen haliyle Kiziroğlu Mustafa Bey hikayesinin türküleri sözleri ve notalarıyla birlikte verilmiştir.